HALİL ALTINDERE ABRAKADABRA




Yapı kredi’nin 75. Yıldönümü dolayısıyla başlattığı bir dizi etkinlikten biri olan Halil AltındereAbrakadabra 12 Eylül 2019 tarihinde kapılarını izleyiciye açtı. Küratörlüğünü, 10. İstanbul Bienali’nin de küratörlüğünü yapmış olan Hou Hanru’nun üstlendiği, Altındere’nin geçmişte ve bu sergi için yakın zamanda ürettiği yirmiden fazla eseri barındırmakta. Gündelik hayatı, İstiklal Caddesini, görüp geçtiğimiz nesneleri galeri alanına taşıyan ve kendi söylemiyle kavramsal sanatın snob dilinden uzaklaşıp izleyiciyle bütünleşmek, çağdaş sanatın zor ve karmaşık olmadığını anlatmak istediği sergi, 3 Kasım 2019 tarihine kadar Yapı Kredi Kültür Sanat Galerisi ve bir işinin bulunduğu Yapı Kredi bomontiada ALT’da görülebilir. 1971 Mardin doğumlu sanatçı, sanat hayatına başladığı yıllarda genellikle politik kimliğini ve Türkiye’nin siyasi havasını yansıtan, yakın tarihe göndermelerde bulunan kavramsal çalışmalar üretir. Bu dönemlerdeki üslubunu ‘’1990’ların ortasından 2000’lerin ortasına kadar sanatsal dilimin daha doğrudan olduğu, hem mesaj hem de form olarak anlaşılabilirliği ön planda tuttuğum uzun bir dönem var.’’ diye anlatan Altındere, işlerinin içeriklerini ‘’Hepsinin özünde “burada, şimdi ve burası için” fikri var. Bunların hepsini birlikte düşündüğünüzde birbirini tamamlıyorlar ve dönüşüm içerisinde zamanla başka bir yöne evriliyorlar, haliyle bu değişim sanatsal dile de yansıyor. 1990’lar Türkiye’nin en karanlık yılları; o dönemin siyasal ve sosyal durumuna bakınca ‘Kayıplar Ülkesine Hoşgeldiniz’ ya da ‘Ya Sev Ya Terk et’ gibi o dönemin siyasal atmosferiyle doğrudan ilişki kuran işleri ben kaçınılmaz olarak görüyorum.’’ * olarak ifade eder. 2000’lerden itibaren ifade biçiminin daha kapalı ve metaforik olduğunu gördüğümüz sanatçı, çalışmalarında kültürel kodları, sokağı, gündelik yaşamı, temas halinde olduğumuz eşyalar ve insanları daha çok kullanmaya başlar. Örneğin, hafızamızda ürünün pahalılığıyla öne çıkan ve kendisine özel müzelerde, ünlülerin klonları olarak sergilenen bir malzeme olan balmumundan insan heykelleri üretir. Gündelik yaşamımızda yanından geçip gittiğimiz, her sokakta karşılaşabileceğimiz sahnelerdir bunlar. Zaman içinde yaptığı bu heykeller için ‘’Balmumu heykellerin yapımında kolektif bir süreç barındırdığını ve sanatçının kendisi için ünlü -aynı zamanda anonim- olan insanları veya durumları kullanmak istediğini’’** söyler. Abrakadabra’da karşımıza çıkan gündelik hayat ve gündelik eşyalar bize tanıdık ama tekinsizlik hissi verir. Örneğin piyano ve sihirli şapka ile bizi tekinsiz gerçek dışı bir salona ağırlar Altındere ve küratör Hou Hanru. Ardından sokağa adım atarız ve İstiklal’in tanıdık yüzlerinden birini görürüz: ‘Pala Şair’ 2008 yılında yaptığı bu heykel için‘’Bu işlerim daha önceden de kullandığım bir taktikle malzemeye yüklenen anlamı ve insanların algısını tersyüz etme isteğinden kaynaklandı; hiçbir zaman heykeli yapılmayacak kişilerin heykelini yapmak istedim. İlki, yaklaşık 20 yıl boyunca İstiklal Caddesi’nde bir heykel gibi duran Pala Şair idi. Kendine özgü kıyafeti, bir sürü rozeti, pala bıyığıyla dikkat çeken biriydi. Ofisim İstiklal Caddesi’nde olduğu için onunla sürekli karşılaşıyordum ve bir gün Pala Şair’i klonlamayı, caddede aynı anda ondan iki tane olmasını istedim.’’ *** der Halil Altındere.


Pala Şair’in ardından karşımıza çıkan işlerden biri bir polis arabası olur. Bu, kişiye oto-kontrol sağlaması için belli noktalara yerleştirilen, sahte kartonlardan birinin tuvale aktarılmış halidir. Hemen solunda illegal sokak satıcısını karşımıza çıkarır Altındere. Burada baktığımız kişi imitasyon çanta satan bir göçmendir. Kendisine belki de ilk defa bu kadar yakın olduğumuz bu kişiyle bizi karşı karşıya getirip gözlerine, duruşuna, kıyafetlerine hatta çantalarına dikkatle baktırır. Hiper-gerçek bu heykele bakarken gerçekdışılık hissinin verdiği tedirginlikle baş başa bırakır izleyiciyi. Önünden geçip gittiğimiz bu göçmen ve tezgahı artık görünürdür ama nefes almadan durmaktadır. Altın kaplama MOBESE kamerasının görmediği siyah maskeli silikon heykel, insanı adeta kimsenin olmadığı karanlık bir sokakta gezintiye çıkarır. Abrakadabra, içinde dolaştıkça, gündelik olanın alışılmadık bir şekilde sunulduğu bir sokak gezisine dönüşür. Kurgulanan alan ve üretilen işler, bize, görünür olmayanın, normal gelenin üstüne bir kez daha düşündürür. Tanıtım bülteninde bahsedilen, alanın sahne, sanatçının sihirbaz olarak kurgulandığı bu sergi, izleyiciye İstiklal Caddesinde bir binada sokağın görünmeyeninin deneyimini yaşatır. Sergi 3 Kasım 2019 tarihine kadar Yapı Kredi Kültür Sanat – Galeri’sinde devam edecektir.






Ahsen GÜLTEKİN


—————————————————————————————————



*Kamışlı, E. (2014, 11 08). Halil Altındere:Br Anti Kahraman. 6 1, 2019 tarihinde xoxodigital.com: https://xoxodigital.com/post/4823/halilaltindere adresinden alındı

**Öz, A. (2019, 09 18). Ne yapsak: Halil Altındere, Contemporary İstanbul. https://www.haberturk.com/tv/programlar/video/ne-yapsak-18-eylul-2019-halil-altinderecontemporary-istanbul-/654463 •

*** Kamışlı, E. (2014, 11 08). Halil Altındere:Br Anti Kahraman. 6 1, 2019 tarihinde xoxodigital.com: https://xoxodigital.com/post/4823/halilaltindere adresinden alındı • Görsel: http://sanat.ykykultur.com.tr/sergiler/halil-altindere-abrakadabra

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir