Diğer Daire Projesi: Seyahat Yasaklarına Rağmen Gerçekleştirilen Kıtalar Arası Ortak Sanat Denemeleri








Yazının orijinali Hyperallergic’de yayımlanmıştır. Kısaltılarak İngilizce’den Türkçe’ye çevrilmiştir.


İki Sanatçının Seyahat Yasakları ve Her Şeye Rağmen Kıtalar Arası Ortak Çalışma Denemesi


Jon Rubin ve Sohrab Kashani tarafından geliştirilen bir ortak proje olarak ‘’Diğer Daire’’, Pittsburgh ve Tehran’da, İran’lı ve Amerika’lılar için mekanı beraber tecrübe edebilecekleri şekilde gerçek zamanlı etkinliklere katılabilme olanağı sağlıyor.

Golnar Yarmohammad Touski 26 Mart, 2020

Jon Rubin and Sohrab Kashani, “Diğer Daire” dış cephe, Sonbahar 2019-İlkbahar 2020, Tehran, Iran ve Pittsburgh, PA
(Tüm fotoğraflar Jon Rubin and Sohrab Kashani’ye aittir; fotoğraflar Sohrab Kashani (Tehran) / Tom Little (Pittsburgh) tarafından çekilmiştir.)


Son altı aydır, Pittsburgh’daki Matress Fabrika’sının dördüncü katında oldukça sıradan gözüken bir daire bulunuyor. Kiremit cephe ve beyaz  parmaklıkların yanında, devasa bir su soğutucu dikkatimi çekiyor. Bu sadece İran’da görebileceğiniz tarzda bir yapı. Kalbim tekledi. Tehran’da sıcak yaz akşamlarında, çatılardaki paslı havalandırmaların sakinleştirici ve uğultulu sesi beni masmavi denize geri çekmişti. Amerika’nın ortasında böyle bir nesneyi görmek uyumsuzluk anı yaratıyor. Her ‘’Diğer Daire’’ ziyaretçisi kendi Tehran deneyimlerine dayanarak, belirleyici bir zaman ve mekan karmaşası yaşayacak.

Pittsburgh’da yaşayan disiplinler arası çalışan sanatçı Jon Rubin ve Tehran’da yaşayan küratör Sohrab Kashani tarafından titizlikle ve takıntılı bir biçimde tasarlanan daire, Kashani’nin evinin -sergi alanı ve sanatçı rezidansı olarak kullanılan- birebir kopyası. Tehran’daki konutta bulunan herşey sorunsuz bir şekilde Pittsburgh’a kopyalanmış durumda: soba, Fars kilimleri, çekmecelerdeki dağınıklık, Superman figürü ve ‘’İran’dan Gelen Sübjektif Hakikat’’ tabelası. 


Jon Rubin ve Sohrab Kashani, “Diğer Daire” atölye alanı, Sonbahar 2019–Yaz 2020, Tehran, Iran ve Pittsburgh PA (Fotoğraflar Shirin Rezaee tarafından çekilmiştir, Tehran/Jon Rubin, Pittsburgh)

Her sergi, etkinlik, nesne, bırakılan bir şey veya bir dizüstü bilgisayarın kırılması gibi bir kaza diğerinde de tekrarlanıyor. Yakın zamanda, bir ziyaretçi Pittsburgh’dan ilham alınan Sessizlik adlı müzik etkinliğinde bir kayıt kasedini raflardan birine bıraktı. Sessizlik’ten sonra, kasetteki Meksika’lı grubun şarkılarını İngilizce ve Farsça olmak üzere yeniden sahnelemek için iki ülkeden sanatçılar bir araya geldi. İki şehirde de, iki dairenin çeşitli alanlarında (banyo ve salon) yerel müzisyenler şarkıları sahneledi ve kayıt altına aldı. Daha sonra bu kayıtlar, izleyiciler dairenin içinde dolanırken iki dairede de aynı anda oynatıldı.

Fikir, Kashani’nin BM’i ziyaret etmesini engelleyen seyahat yasaklarına rağmen, beraber yaşamaya ve birlikte çalışmaya olan basit isteğinden ortaya çıktı. Sanatçılar, projeyi İranlı ve Amerikan sanatçıların ve ortakların, birlikte eş zamanlı etkinlikler aracılığı ile mekanı deneyimlerine olanak sağlayan, ‘’ulusal sınırlar ve ekonomik yaptırımlar etrafından bir kaçamak’’ olarak tanımlıyor.

Yine de, üç boyutlu yazıcıdan çıkarılmış kaplarda yok olmuş detaylar ve raflardaki ahşap bloklardan yapılmış kitapların hepsi, iki kültür arasındaki sınırların gereksizliğe dair kekeme bir tercümeyi dokunaklı bir ‘’dışta olma’’ hissi ile irdeliyor.

Müzisyen Niki Yaghmaee (solda, Tehran) ve Patrick Breiner (sağda, Pittsburgh) “Diğer Apartman’ın” banyo koridorunda Para Decir Adios adlı Meksikalı grubun şarkılarını icra ediyor; Jon Rubin ve Sohrab Kashani, Sessizlik, Haziran 2020, Tehran, İran ve Pittsburgh PA (Fotoğraflar Siavash Naghshbandi, Tehran, ve David Bernabo, Pittsburgh tarafından çekilmiştir.)

Daireler en küçük detayına kadar birbirini aynalasa da, nesnelerin fiziksel sınırlarına gelindiğinde illüzyon dağılıyor. Çimento mozaği gibi gözükenler aslında boyalı bir arduvaz. Pittsburgh’da dairede esrarengiz bir mavi renk ile aydınlatılmış banyonun kapısında bir duş işareti olmasına rağmen arkasında bir duş bulunmuyor. Arkasına göz atan kişiler boş Mattress Factory sergi odası ile göz göz geliyor. O an Tehran’a yapılan astral seyahat, seyircilere acı bir şekilde aslında imkansız olan birlikteliğin yapısını fark ettirerek bitiyor.

Politik iklimimizin gerçeğini aşacak bir ilüzyon yaratmadaki başarısızlıkta, ‘’Diğer Daire’’ iki ülkedeki sıkboğaz eden ırkçılığın hayatımızdaki etkisinin radikal bir ifadesi olarak karşımıza çıkıyor.

Yaşanılan alanların takıntılı imitasyonu ve umut dolu ütopyacılığı ile Pittsburgh’daki daire, indirgeyici ulusal anlatılara imada bulunarak İranlıların yokluğuna bir yakarı niteliğinde. Kashani’nin CityLab’a dediği şekilde: ‘’Her politik engelin yaratıcı bir fırsata dönüşebileceği, sınırlama olan herşeyin bir imkana dönüşeceği bir dünya yaratmak istedik.’’

Etkinlik alanındaki izleyiciler (solda, Tehran, sağda, Pittsburgh) “İki Yerine Üç (ya da Bir),” Sanatçı Arash Fayez (Iran, 2019) tarafından üretilen video, part of the Ses-lendirme (ÜÇ PARÇA HALİNDE) etkinliğinin bir parçası olarak Joseph Del Pesco ve Sohrab Kashani tarafından kürate edilmiştir, Ekim-Kasım 2019, Tehran, Iran ve Pittsburgh, PA (Fotoğraflar Siavash Naghshbandi, Tehran tarafından çekilmiştir.) / Tom Little, Pittsburgh)


Yazının Orijinali:
https://hyperallergic.com/547424/two-artists-attempt-to-collaborate-across-continents-travel-bans-and-all/

—————————————————————————


  Seslendirme (ÜÇ PARÇA HALİNDE)



Joseph Del Pesco (BM) ve Sohrab Kashani (İran) tarafından kürate edilmiştir.

Her biri ayrı olmak üzere, üç grup haline getirilmiş 6 sanatçı videosu, gördüğümüz şeyleri birbirine bağlayan ekstra-diegetik* sesin arkasındaki bir katman ile birbirine bağlanıyor.

Bu durumun en yaygın örneği sinemada anlatıyı desteklemesi için açıklayıcı bir eşlik olarak anlatıcının sesini oluşturan katmanın eklenmesidir. Ama bu videolarda seslendirmeler; sorular ve tahrikler oluşturacak şekilde, yoruma ve etkiye sebep olacak bir araç olarak yeniden tasarlandı. Seslendiren kişi hiç gözükmese de konuşmacı, karmaşık ve bazen de soyut bir dil önerisi aracılığı ile duyulabiliyor.

Her çift Amerikan ve İranlı sanatçıları Sazmanab’ın sergisindeki çift-mekanlılığı tekrar edecek şekilde bir araya getiriyor. İkili gruplar arasındaki yakın ilgiden doğan ilişkiler; görsel hafıza, poetik ritmin içe içe yapısı, mitolojik atmosferler ve tek bir insanın aktiviteleri arasındaki ilişkileri açığa çıkartıyor.

http://www.theotherapartment.com/ Adresinde yer alan etkinlikler sekmesinden detaylara ulaşılabilir.
—————————————————————————

Diğer  Diare güncel politik durumumuzun üzücü şekildeki absürt yanı içinden çıkan teorik ve pratik soruların bir serisi olarak işliyor. Peki ya mutlak ve tek bir gerçeklik yerine geçen kopyalama davranışı sonucunda: elde edilen ve kaybedilenler ne olurdu?

‘’Diğer Daire’ye’’ ait, http://www.theotherapartment.com/?goal=0_f4b146a631-8497cdcc2c-146234585# adresinde yer alan küratoryal açıklama.

—————————————————–

Politik ambargolar sebebi ile olmasa da (çoğu zaman), Dünya’da yaşanan koronavirüs salgını, içlerinde sanatçılarda olmak üzere toplu kitlelerin evde kalmasını gerektirmiştir. Tahminler yapılıyor olsa da ne kadar süre bu şekilde devam edeceği bilinmeyen bir ‘kapanma halinin’ bireyler üzerindeki etkisi maalesef sadece fiziksel yaptırımları ile sınırlı kalmıyor. Ortak üretim alanlarından ve etki zincirlerinden soyutlanmış sanatçılara bu durumda bir ‘düşünüş örneği’ teşkil etmesi adına küresel sınırların çeperlerinden dolanma girişimi olan ‘’Diğer Apartman’’ projesi, belki de hiç olmadığı kadar önemli hale geliyor. Kültürü ve sanatı -giderek daha fazla ‘eko odasına’ dönüşmüş olan- veri havuzundan sanal olarak yeniden inşa etmek fiziksel pratiklerinden alıkonulan sanatçılar için ilk etapta zor olacaktır elbet. Fakat dijital dünyanın sunduğu eş zamanlılık fırsatı ve aynı birimi (0/1) kullanabilen topluluklar, sanat çıktılarının internet üzerindeki karşılığı olarak sıklıkla uygulanan ‘çevrim içi teşhir ve arayüze link aracılığı ile gömme(embedded)’ pratiğini değiştirmek için bir fırsat doğurabilir. Bir çoğumuz için yanımızdaki dairenin, salt olarak başka bedenlerin bulunduğu ‘diğer daireye’ dönüşmesini engellemek adına, mutasyon geçirmiş bir sanata ihtiyacımız var.

Fırat Yusuf Yılmaz

Diğer Apartman (hem Tehran hem de Pittsburgh için) adına daha fazla bilgiye ve etkinlik listesine buradan erişilebilir.



*Diegetik, anlatı anı ile ortam sesinin karakterlerin bulunduğu yerde kesiştiğini betimleyen bir açıklamadır. Örneğin bir karakter bankadaysa ve para sayımından çıkan sesler seyirciye yansıyorsa, diegetik bir ses anlatımı kullanılmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir